Tavla: tahta, zar ve masa dili
Güncellendi:
Tavla, iki kişiyle oynanan, yarış ile taktiği iç içe geçiren bir masa oyunudur. Her oyuncu on beş pulunu zarlara göre tahtanın bir ucundan öbür ucuna taşır ve hepsini tahtadan çıkarmaya çalışır. Kökenine dair anlatılar Mezopotamya'ya kadar uzanır; kesin bir doğum tarihi vermek mümkün değil, ama Anadolu kahvehanelerinde yüzyıllardır sürekli oynandığı biliniyor. Bu sayfa, vurmanın serbest olduğu klasik türü esas alır.
Tahta ve dizilim
Tahta ikiye bölünür ve iki yarıda toplam yirmi dört üçgen, yani nokta bulunur. Her oyuncu kendi tarafından saymaya başlar; kendi çıkış yönünde son altı nokta o oyuncunun iç bölgesidir. Orta çizgideki çıkıntı bar adını taşır. Aşağıdaki tablo, başlangıç dizilişini oyuncunun kendi sayımıyla gösterir.
| Nokta (kendi sayımınız) | Pul sayısı | Konumun işlevi |
|---|---|---|
| 24 | 2 | Geride kalan, en uzun yolu olan pullar |
| 13 | 5 | Orta bölgede yedek depo |
| 8 | 3 | İç bölgeye yaklaşan köprü |
| 6 | 5 | İç bölgenin güvenli ana noktası |
Zarla ilerleme
Sıra gelen oyuncu iki zarı atar. Her zar ayrı bir hamledir: gelen sayı kadar nokta ilerlemek için bir pul seçilir. İki zar aynı gelirse hamle dörde katlanır. Bir pul, rakibin iki veya daha fazla pulunun durduğu noktaya inemez; bu nokta artık bir kapıdır. Boş noktaya ya da kendi pullarının bulunduğu noktaya inmek serbesttir. Bir hamle yapılabiliyorsa oynamak zorunludur ve mümkünse iki zarın da kullanılması gerekir.
Vurmak ve bardan girmek
Noktada tek başına duran pul açık pul diye anılır. Rakip oraya inerse pulu vurur ve pul bara gönderilir. Baradaki bir pul, sahibinin başka hiçbir hamle yapmasına izin vermez; önce rakibin iç bölgesindeki boş ya da açık bir noktaya zarla girmesi gerekir. Altı noktanın hepsi kapıyla dolmuşsa giriş imkânsızdır, sıra beklenir.
Toplama aşaması
Bütün pullar iç bölgeye taşındığında oyuncu pulları tahtadan çıkarmaya başlar. Zarın sayısı hangi noktayı gösteriyorsa o noktadaki pul çıkar; o noktada pul yoksa ve daha uzakta da kalmamışsa, daha küçük noktadan bir pul çıkarılabilir. İlk toplayan oyunu alır. Rakip tek pul bile çıkaramamışsa buna mars denir ve yerel oynanış kurallarına göre çift değer taşıyabilir.
Masa dili: kısa sözlük
- Yek, dü, se, çar, penç, şeş
- Bir ile altı arasındaki zar yüzlerinin Farsça kökenli adları. İki yüz yan yana söylenir: şeşbeş altı ile beşin, şeşyek altı ile birin birlikte gelmesidir.
- Kapı
- İki ya da daha çok pulun üst üste durduğu, rakibin inemediği nokta.
- Köprü
- Ardışık birkaç noktanın kapılarla örülmesi. Rakip pulları önünde duvar bulur.
- Açık pul
- Tek başına duran, vurulma riski taşıyan pul.
- Mars
- Rakibin hiç pul çıkaramadan kaybetmesi; puanı iki katlayan sonuç olarak anılır (temsili örnek: tek puan yerine iki puan).
Oyun içi birkaç genel ilke
- Erken evrede açık pul bırakmak yerine pulları ikili gruplara dönüştürmek genellikle daha güvenlidir.
- Rakibin ilerlemesini kısıtlayan kapılar, yalnızca savunma değil hız kazanımı da sağlar.
- Geride tek pul kalması, son aşamada zarın tutmaması durumunda oyunu tersine çevirebilir.
Bu ilkeler kesin bir formül değildir; zar her zaman masaya üçüncü bir oyuncu olarak oturur. Yine de uzun bir akşamın sonunda üstünlük çoğunlukla zarı değil, zarın dışındaki hamleleri okuyan tarafa geçer.
Tavlada sabır payı
Yeni başlayanların en sık düştüğü tuzak, her zarı hemen pul taşımak için kullanma isteğidir. Oysa bazı zarlar en iyi biçimde pulu yerinde bırakıp kapıyı sağlamlaştırmak için değerlendirilir. Tahtayı bir şehir planı gibi görmek faydalıdır: hangi sokak kapalı, hangisi açık, hangi kavşakta nöbetçi var? Bu bakış, masada tek bir zar sayısına takılıp kalmaktan sizi korur.
Genel bakışa ana sayfadan dönebilir, kardeş yazıya okey ve dama rehberinden devam edebilirsiniz.
18 yaş altındakiler için uygun değildir. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; herhangi bir platformu önermez.